ROLNICTWO: Zmiany dla sołtysów od 2026 roku. Więcej pieniędzy i nowe zasady

Od 1 stycznia 2026 roku mają wejść w życie istotne zmiany dotyczące sołtysów – jednej z najstarszych i jednocześnie najbardziej niedocenianych funkcji w polskim samorządzie. Projektowane regulacje przewidują wprowadzenie stałego świadczenia pieniężnego, nowe zasady liczenia stażu oraz uproszczenie procedur administracyjnych. Celem reformy ma być uhonorowanie wieloletniej pracy osób, które przez lata działały na rzecz lokalnych społeczności, często bez jakiegokolwiek wynagrodzenia.

Najważniejszą zmianą zapowiadaną na 2026 rok jest wprowadzenie stałego świadczenia pieniężnego dla sołtysów. Ma ono przysługiwać osobom, które pełniły tę funkcję przez co najmniej dwie pełne kadencje oraz osiągnęły wiek emerytalny. Świadczenie nie będzie uzależnione od wysokości dochodów ani innych dodatków socjalnych.

Zgodnie z zapowiedziami, kwota dodatku ma być corocznie waloryzowana, co oznacza jej dostosowywanie do poziomu inflacji. Ma to zapobiec sytuacji, w której realna wartość świadczenia z czasem traci znaczenie.

Istotnym elementem reformy jest uwzględnienie kadencji pełnionych przed wejściem w życie nowych przepisów. Oznacza to, że wieloletni sołtysi, którzy zakończyli swoją działalność przed 2026 rokiem lub są w jej trakcie, nie zostaną pominięci.

To rozwiązanie ma szczególne znaczenie dla osób, które przez kilkanaście lub kilkadziesiąt lat pełniły funkcję sołtysa społecznie, często łącząc ją z pracą zawodową i obowiązkami rodzinnymi.

Projekt zakłada również uproszczenie procedur administracyjnych. Wnioski o przyznanie świadczenia mają być składane w prostszej formie, a ich obsługą zajmą się samorządy. Ma to ograniczyć formalności i skrócić czas oczekiwania na decyzję.

Rząd zapowiada, że nowe przepisy mają być jasne i jednolite w całym kraju, aby uniknąć różnic interpretacyjnych pomiędzy gminami.

Zmiany mają również wymiar symboliczny. Sołtys to często pierwsza osoba, do której mieszkańcy wsi zwracają się z problemami – od spraw drogowych, przez kwestie społeczne, po sytuacje kryzysowe. Mimo to funkcja ta przez lata pozostawała na marginesie systemu wynagrodzeń i zabezpieczenia społecznego.

Wprowadzenie stałego świadczenia ma być formą uznania tej roli oraz sygnałem, że państwo dostrzega znaczenie pracy wykonywanej na najniższym, ale jednocześnie najbliższym mieszkańcom szczeblu samorządu.

Jeśli proces legislacyjny przebiegnie zgodnie z zapowiedziami, nowe przepisy wejdą w życie 1 stycznia 2026 roku. Do tego czasu samorządy oraz sami sołtysi będą mogli przygotować się do zmian i zapoznać z nowymi zasadami.